Këto rreshta janë shkruar mes dy ndërprerjeve, mes dy ulërimave therëse të sirenave që urdhërojnë të vrapohet me shpejtësi drejt strehimoreve. Edhe zhurma e alarmit të telefonit celular është e frikshme, sidomos kur bie në mes të natës. Kanë kaluar tashmë dy javë që dhjetë milionë izraelitë detyrohen të strehohen disa herë në ditë. Ditën e parë të luftës, kjo ndodhi njëzet e një herë, të paktën në zonën e Tel Avivit. Në disa zona të vendit, veçanërisht aty ku popullsia arabe është shumicë, nuk ka strehimore.
Pesë muaj pas armëpushimit, Izraeli ende okupoi një pjesë të madhe të Rripit të Gazës, ndërsa Hamasi kontrollon pjesën tjetër. Nuk po shfaqet asnjë zgjidhje serioze për atë që do të vijë “pas”. Është e vështirë të konsiderohet kjo si një sukses strategjik afatgjatë. Enklava e shkatërruar do të mbetet një vatër trazirash politike, shoqërore dhe, më vonë, ushtarake, të cilën Izraeli do të vazhdojë ta kontrollojë vetëm përmes dhunës dhe forcës së pakufizuar ushtarake.
Lufta kundër Iranit ka nisur në këtë kontekst. Sulmet e 7 tetorit e kanë bërë Izraelin të mendojë se duhet të forcojë kontrollin e tij ushtarak në rajon. Ideja për të rrëzuar udhëheqësit iranianë e ka përndjekur gjithmonë Netanyahu-n. Por si të shpjegohet që një shoqëri e lodhur nga dy vjet e gjysmë konflikte – në Gaza, në Liban dhe kundër huthëve në Jemen – pranon të përballet me sprova të tjera po aq të rënda? Një kryeministër, të cilin të paktën gjysma e popullsisë e urren dhe e përçmon më shumë se çdo paraardhës të tij, dhe të cilit një pjesë i ka kërkuar prej vitesh shkarkimin, arrin ta fusë vendin në një aventurë të re ushtarake, më të rrezikshme se të mëparshmet, me një lehtësi tronditëse.
93% e izraelitëve hebrenj mbështesin një veprim ushtarak kundër Iranit (ndërsa 63% e qytetarëve arabë e kundërshtojnë). Asnjë shoqëri demokratike nuk mund të ketë një shumicë kaq të madhe për një çështje kaq të rëndësishme. Kjo bie ndesh me vetë idenë e pluralizmit në një shoqëri të lirë. Është një shifër alarmante që tregon shumë për gjendjen shpirtërore në Izrael, por që nuk është befasuese.
Sigurisht që luftërat gjithmonë marrin mbështetje të fortë në momentin e nisjes së tyre, sidomos kur eliminohen udhëheqës armiqësorë. Objektivat e shpallura, të përsëritura vazhdimisht, e nxisin gjithashtu këtë mbështetje: eliminimi i kërcënimit iranian, i rrezikut bërthamor dhe i raketave balistike. Megjithatë, asnjë nga këto objektiva nuk duket se është afër arritjes, madje as ndonjë ndryshim i regjimit apo zhdukje e kërcënimit bërthamor. Pas dy javësh të jetuara në një realitet absurd izolimi, nuk shfaqet asnjë fillim vënieje në dyshim të kësaj lufte në diskursin publik.
Ata që nuk janë ndalur së protestuari për vite me radhë kundër qeverisë Netanyahu e mbështesin atë bindshëm sapo bëhet fjalë për luftë. Pilotët që kërcënonin se do të refuzonin të shërbenin në forcat ajrore nisen të ngazëllyer në misione bombardimi mijëra kilometra larg vendit të tyre, pa asnjë hezitim. Sipas njohurive tona, asnjë pilot nuk ka refuzuar të fluturojë, asnjë teknik nuk ka refuzuar të armatosë avionët. Një kor unanim dëgjohet në mbështetje të një lufte për të cilën askush nuk e di se si do të përfundojë. Kur qeveria libaneze njofton se është e gatshme për negociata me homologun izraelit, ky i fundit e refuzon ofertën në mënyrë të ashpër. Dikur, në Izrael, paqja me Libanin apo me ndonjë vend tjetër arab ishte një ëndërr. Sot flitet vetëm për F-35 izraelitë dhe amerikanë, dhe të gjithë pajtohen për këtë. Është një makth. Slogani i vjetër, karakteristik i konflikteve të kaluara, rikthehet: “Heshtje, qëlloni!”.
Të maskohen dobësitë dhe përçarjet, të devijohet vëmendja
Populli izraelit pretendon se nuk harron asgjë, por ka një kujtesë të shkurtër. Në fillim të verës 2025, u njoftua se kërcënimi balistik iranian ishte zhdukur. Tetë muaj më vonë, raketat bien mbi Izrael. U tha gjithashtu se ushtria kishte shkatërruar programin bërthamor iranian dhe kapacitetet e tjera ushtarake, dhe papritur nis një luftë e re për ta shkatërruar atë program… Në vitin 2025, Netanyahu përsëriti disa herë se Izraeli kishte mposhtur Hezbollah-un dhe se nuk kishte mbetur pothuajse asgjë nga kjo organizatë. Dhe ja ku kthehet sërish, me sulme të pandërprera në veri dhe në qendër të vendit.
Pse shoqëria izraelite, kaq dinamike, vigjilente, e zhurmshme, këmbëngulëse dhe e fuqishme, hesht përballë luftës? Pse bashkohet kaq e tëra përballë rrezikut, real apo imagjinar? Përgjigjja mund të gjendet në vetë formulimin e pyetjes. Izraeli ka nevojë për luftëra. Nuk është vetëm etosi dominues i narrativës së saj kombëtare, por edhe një domosdoshmëri ekzistenciale. Lufta ia mundëson një shoqërie të përçarë dhe jo të bashkuar – në aspektin politik, shoqëror, fetar dhe kombëtar – të bashkohet, të maskojë dobësitë dhe çarjet e saj, të largojë vëmendjen nga probleme të tjera, si turpi i pushtimit të tokës së një populli tjetër – palestinezëve – për të cilin nuk duket asnjë fund.
Ideja se nuk ka rrugë tjetër veç luftës në Lindjen e Mesme, se vetëm armët duhet të flasin, është megjithatë tejet e rrezikshme. Duke mos mësuar asgjë, Izraeli hidhet sërish në kurthin libanez. E vetmja dalje nga ky rreth vicioz do të ishte një reflektim i thellë vetëkritik. Por nuk ka askënd për ta bërë këtë. Edhe sikur të kishte, nuk do të kishte asnjë shans: sistemi do të nxitohej ta delegjitimonte. Heshtje, po qëllohet.
(Përkthyer nga anglishtja : Akram Belkaïd)